Her freelancer'ın bir "bir daha asla" hikâyesi vardır: ödenmeyen fatura, bitmek bilmeyen revizyonlar, elinden alınan iş. Bu hikâyelerin neredeyse tamamının sebebi aynıdır: işe sözleşmesiz başlamak. Sözleşme güvensizlik değil, profesyonelliktir — işte her sözleşmede olması gerekenler.
İşin Kapsamını Net Yazın
"Bir logo tasarımı" yerine "3 konsept önerisi, 2 revizyon turu, final dosyaları (AI, PNG, SVG)" yazın. Kapsam ne kadar somutsa, "bir de şunu ekleyelim" talepleri o kadar azalır. Kapsam dışı her ek işin ek ücrete tabi olduğunu açıkça belirtin — bu madde, proje şişmesinin en etkili ilacıdır.
Ödeme Şartlarını Baştan Kilitleyin
Toplam ücret, ödeme takvimi ve yöntemi sözleşmede yazmalı. En güvenli model: başlangıçta %30-50 kapora, teslimatta kalanı. Kapora almadan işe başlamayın — kapora hem ciddiyet göstergesidir hem de vazgeçen müşteride emeğinizin karşılığıdır. Geç ödeme için gecikme bedeli maddesi eklemekten çekinmeyin.
Revizyon Limitini Belirleyin
Sınırsız revizyon, freelancer'ın en büyük zaman hırsızıdır. Sözleşmeye "2 revizyon turu dahildir, sonrası saat ücretiyle ücretlendirilir" yazın. Revizyonun ne olduğunu da tanımlayın: küçük düzeltmeler revizyondur, "konsepti baştan yapalım" yeni iştir.
Fikri Mülkiyet ve Teslim Şartları
Telif haklarının ne zaman devredileceğini yazın: standart uygulama, hakların tam ödeme sonrası geçmesidir. Ödeme yapılmadan final dosyalarını teslim etmeyin — önizleme için filigranlı veya düşük çözünürlüklü versiyon yeterlidir. "Ödeme yapılmadan kullanım hakkı doğmaz" maddesi, en güçlü tahsilat aracınızdır.
Fesih ve Uyuşmazlık Maddesini Unutmayın
Her iki tarafın da projeyi nasıl sonlandırabileceğini ve o ana kadar yapılan işin nasıl ücretlendirileceğini yazın. Uyuşmazlıkta hangi şehrin mahkemelerinin yetkili olduğunu belirtin. Basit, tek sayfalık bir şablon bile hiç sözleşmeden bin kat iyidir — avukata danışmak idealdir ama bahane edip sözleşmesiz çalışmak değildir.